Số hóa di sản 3D: Tour ảo 360 cho bảo tàng, di tích

Số hóa di sản là quá trình chuyển di tích, bảo tàng và hiện vật thành dữ liệu số để lưu trữ, quản lý và giới thiệu trực tuyến. Với tour ảo 360, người xem tham quan di sản ngay trên trình duyệt, không cần cài ứng dụng.

Điểm chính

Số hóa di sản có ba hướng công nghệ chính: quét 3D vật thể, tour ảo 360 từ ảnh panorama và webapp 3D tùy biến. Mỗi hướng phục vụ một mục tiêu khác nhau.
Starfruit JSC triển khai dịch vụ số hóa di sản dưới dạng tour ảo 360 chạy trên nền tảng Panoee, xem trực tiếp trên trình duyệt.
Dự án di sản thuộc nhóm Tailor-made, giá tính theo phạm vi. Mỗi gói dịch vụ bao gồm hosting 12 tháng.
Đơn vị sở hữu di sản tự vận hành tour sau bàn giao, không bị khóa nhà cung cấp.
Hợp đồng và hóa đơn VAT do pháp nhân Việt Nam phát hành.

Số hóa di sản 3D là gì và gồm những hạng mục nào?

Số hóa di sản là việc ghi lại di tích, không gian trưng bày và hiện vật bằng ảnh, dữ liệu quét hoặc mô hình, rồi tổ chức thành dữ liệu số có thể lưu trữ, quản lý và chia sẻ. Ở Việt Nam, hoạt động này gắn với Chương trình số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021–2030 và yêu cầu ngày càng rõ về mã định danh số cho di sản.

Trên thị trường, cụm “số hóa di sản 3D” được dùng chung cho nhiều hạng mục: dựng tour tham quan, xây dựng bảo tàng ảo, số hóa không gian trưng bày và lưu trữ dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Vì vậy, trước khi làm việc với bất kỳ đơn vị nào, cơ quan sở hữu di sản cần xác định rõ mình đang cần hạng mục nào.

Ba hướng số hóa di sản: nên chọn hướng nào?

Ba hướng công nghệ dưới đây khác nhau về dữ liệu đầu vào, trải nghiệm của người xem và mức đầu tư. Chúng không loại trừ nhau, nhưng mỗi hướng trả lời một câu hỏi riêng của đơn vị quản lý di sản.

Sơ đồ ba hướng số hóa di sản: quét 3D vật thể, tour ảo 360 và webapp 3D tùy biến — Ba hướng công nghệ số hóa di sản và mục đích của từng hướng

Tiêu chí	Quét 3D vật thể	Tour ảo 360 từ ảnh panorama	Webapp 3D tùy biến
Phù hợp với	Cổ vật, hiện vật cần xem từng góc	Di tích, nhà trưng bày, toàn bộ không gian bảo tàng	Dự án cần giao diện và logic tương tác riêng
Dữ liệu đầu vào	Dữ liệu quét từ thiết bị chuyên dụng	Ảnh panorama equirectangular tỉ lệ 2:1	Mô hình 3D và mã nguồn phát triển riêng
Trải nghiệm người xem	Xoay, phóng to từng hiện vật	Đi qua các điểm chụp, bấm hotspot để xem thông tin	Tùy thiết kế
Mức đầu tư (tương đối)	Cao, hậu kỳ dữ liệu nặng	Vừa, triển khai gọn hơn	Cao, cần đội phát triển
Hạn chế chính	Không thể hiện không gian tổng thể	Không xoay 3D từng hiện vật	Phụ thuộc đội phát triển khi bảo trì

Starfruit JSC tập trung vào hướng thứ hai: tour ảo 360 chạy trên nền tảng Panoee. Hạng mục quét 3D vật thể nằm ngoài phạm vi dịch vụ hiện tại. Với bộ sưu tập cổ vật cần xem 3D từng góc, đơn vị sở hữu có thể kết hợp đơn vị quét chuyên dụng. Việc đưa dữ liệu đó vào tour phụ thuộc định dạng đầu ra và cần đánh giá theo từng dự án.

Hồ sơ năng lực: Starfruit JSC và nền tảng Panoee

Công ty Cổ phần Starfruit (Starfruit JSC, mã số thuế 0106786993) hoạt động từ năm 2015. Từ năm 2021, đội ngũ kỹ sư Starfruit phát triển nền tảng Panoee. Tại Việt Nam, Starfruit là đối tác đại diện của Panoee, Corp. (Delaware, Hoa Kỳ).

Hạng mục	Thông tin
Đơn vị thực hiện dịch vụ	Công ty Cổ phần Starfruit (Starfruit JSC)
Mã số thuế	0106786993
Hoạt động từ	2015
Vai trò với nền tảng	Phát triển Panoee từ 2021; đối tác đại diện của Panoee, Corp. tại Việt Nam
Nền tảng vận hành sản phẩm	Panoee, phần mềm tạo tour ảo 360 trên trình duyệt (ra mắt 2021)
Chứng từ	Hợp đồng và hóa đơn VAT do Starfruit phát hành
Phạm vi dịch vụ	Dịch vụ VR360 trọn gói, đầu ra là tour ảo chạy trên Panoee
Gói phù hợp với di sản	Tailor-made, tính theo phạm vi

Với đơn vị cần chứng từ hợp lệ, cách tổ chức này có nghĩa là hợp đồng ký với pháp nhân Việt Nam và giá dịch vụ tính bằng VNĐ. Sản phẩm bàn giao chạy trên phần mềm tạo tour ảo 360 mà đơn vị có thể tự quản trị. Nền tảng là sản phẩm toàn cầu, còn pháp nhân và đội ngũ triển khai đặt tại Việt Nam. Ngoài dự án di sản, Starfruit còn nhận các dự án VR360 trọn gói ở lĩnh vực khác.

Quy trình số hóa di sản thành tour ảo 360

Quy trình gồm sáu bước, từ khảo sát đến bàn giao. Mỗi bước có đầu ra rõ ràng để đơn vị sở hữu di sản theo dõi và nghiệm thu.

Sơ đồ sáu bước số hóa di sản từ khảo sát đến bàn giao tour ảo 360 — Sáu bước triển khai một dự án số hóa di sản

Khảo sát và thống nhất phạm vi. Starfruit khảo sát hiện trạng, xác định số điểm chụp, các khu vực trọng tâm, nội dung thuyết minh cần gắn và ngôn ngữ hiển thị. Kết quả là bản phạm vi công việc, làm cơ sở cho báo giá Tailor-made.
Chụp ảnh panorama tại hiện trường. Đội ngũ chụp theo lộ trình đã thống nhất. Ảnh đầu vào cần đúng định dạng equirectangular tỉ lệ 2:1. Nền tảng hỗ trợ ảnh panorama đến 32K nhờ Multi-Resolution, giúp các điểm quan trọng giữ được chi tiết khi người xem phóng to.
Hậu kỳ ảnh. Ảnh được hiệu chỉnh và xử lý phần chân máy ảnh bằng Auto Nadir Fix hoặc Custom Fix. Đơn vị quản lý có thể đặt Nadir Logo để gắn dấu nhận diện của mình ở vị trí này.
Dựng tour trên Panoee. Các điểm chụp được liên kết thành tuyến tham quan. Trong tour có hotspot thông tin dạng Article Hotspot, nội dung Media (ảnh, video, âm thanh), Floorplan, Tour Guide và Popup Intro. Tour có thể chạy Multi-language virtual tour khi cần phục vụ du khách nước ngoài. Floorplan, Custom Domain, nhóm Media và Polygon Hotspot yêu cầu gói Pro trở lên, nên được tính vào phương án ngay từ khi lập báo giá.
Nghiệm thu nội dung. Đơn vị sở hữu di sản rà soát chú thích, thuyết minh và hình ảnh để đảm bảo chính xác về lịch sử trước khi công bố. Chỉnh sửa được thực hiện trên bản tour trước khi phát hành.
Bàn giao và vận hành. Tour được công bố qua đường dẫn, nhúng vào website hoặc gắn Custom Domain và Custom Slug. Tour nội bộ có thể đặt mật khẩu. Tour Analytics cho biết lượt xem, nguồn truy cập và thiết bị. Sau bàn giao, đơn vị tự vận hành tài khoản trên nền tảng.

Khác với các gói tiêu chuẩn, thời gian của dự án di sản được tính theo phạm vi khảo sát, không có mốc cố định.

Tour ảo di sản đã dựng trên nền tảng Panoee

Các tour dưới đây được dựng trên nền tảng Panoee. Chúng cho thấy nền tảng vận hành được với nội dung di tích và bảo tàng, và người xem có thể mở trực tiếp để đánh giá chất lượng hiển thị.

Chùa Đôi Hồi

Tour ảo Chùa Đôi Hồi được dựng trên nền tảng Panoee. Người xem tham quan di tích theo từng điểm chụp ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt phần mềm. Đây là ví dụ về cách giới thiệu một công trình tôn giáo đến du khách và người quan tâm từ xa.

Đại Nội Huế

Tour ảo Đại Nội Huế được dựng trên nền tảng Panoee và truy cập qua trang smarttravel-vr.mobifone.vn. Đây là ví dụ về một quần thể di tích quy mô lớn, nơi tour ảo giúp người xem chủ động chọn lộ trình tham quan.

Chi phí số hóa di sản: những yếu tố quyết định báo giá

Dự án di sản thuộc nhóm Tailor-made, dành cho bảo tàng, nhiều địa điểm hoặc yêu cầu tích hợp API và SSO. Vì phạm vi lớn và nhiều nội dung đi kèm, mức đầu tư thường cao hơn các gói tiêu chuẩn. Báo giá cụ thể được lập sau khảo sát, dựa trên các yếu tố sau:

Số điểm chụp và quy mô không gian cần số hóa.
Lượng nội dung gắn vào tour: hotspot thông tin, ảnh, video, âm thanh, thuyết minh.
Số ngôn ngữ hiển thị.
Yêu cầu Custom Domain, tích hợp API hoặc SSO.
Phương án hosting và duy trì.

Mỗi gói bao gồm hosting 12 tháng. Phương án và chi phí duy trì từ năm thứ hai được tư vấn theo quy mô dự án. Bảng giá các gói dịch vụ tiêu chuẩn và cách so sánh giữa tự làm với thuê làm có trong bài chi phí làm tour ảo 360.

Sáu câu hỏi nên đặt ra khi chọn đơn vị số hóa di sản

Thị trường hiện ít đơn vị công khai giá và quy trình, nên cơ quan sở hữu di sản nên chủ động hỏi rõ sáu điểm sau trước khi ký hợp đồng.

Đầu ra cuối cùng là gì? Tour chạy trên trình duyệt, ứng dụng riêng hay chỉ là dữ liệu thô.
Ai vận hành sau bàn giao? Nhà cung cấp giữ quyền quản trị hay đơn vị sở hữu tự thao tác.
Chứng từ nào được phát hành? Pháp nhân ký hợp đồng, hóa đơn VAT và đồng tiền thanh toán.
Chi phí từ năm thứ hai là bao nhiêu? Hosting và duy trì sau kỳ đầu.
Ai chịu trách nhiệm về độ chính xác nội dung? Quy trình nghiệm thu thông tin lịch sử.
Mở rộng thế nào? Thêm điểm chụp, thêm ngôn ngữ, thêm nội dung sau này.

Với dự án Starfruit thực hiện, đầu ra là tour ảo chạy trên Panoee. Đơn vị sở hữu tự vận hành sau bàn giao. Hợp đồng và hóa đơn VAT do Starfruit phát hành. Chi phí năm thứ hai được tư vấn theo quy mô, và việc thêm điểm hay ngôn ngữ thực hiện trên cùng nền tảng. Nếu đơn vị còn phân vân giữa tự dựng bằng phần mềm và thuê trọn gói, bài tự làm hay thuê dịch vụ VR360 phân tích chi tiết hai lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp

Số hóa di sản 3D có phải là quét 3D không?

Không hoàn toàn. Trên thị trường, cụm này dùng cho cả quét 3D hiện vật, tour ảo 360 và webapp 3D. Dịch vụ của Starfruit tập trung vào tour ảo 360 dựng từ ảnh panorama, chạy trên nền tảng Panoee. Cách này thể hiện tổng thể không gian di tích hoặc bảo tàng, còn xem từng hiện vật xoay 3D cần giải pháp khác.

Bảo tàng ảo khác gì tour ảo 360?

Tour ảo 360 là công cụ để đi qua không gian thật bằng ảnh panorama. Bảo tàng ảo là mục đích sử dụng: một không gian trưng bày trực tuyến, có thể dựng bằng tour ảo 360 kèm hotspot thông tin, âm thanh, video. Vì vậy nhiều bảo tàng ảo chính là tour ảo 360 được bổ sung nội dung thuyết minh.

Số hóa di sản 3D giá bao nhiêu?

Dự án di sản thường thuộc gói Tailor-made nên giá tính theo phạm vi: số điểm chụp, lượng nội dung, số ngôn ngữ và yêu cầu tích hợp. Starfruit khảo sát rồi mới báo giá cụ thể. Mỗi gói bao gồm hosting 12 tháng, chi phí từ năm thứ hai được tư vấn theo quy mô dự án.

Xem tour ảo di sản có cần cài ứng dụng không?

Không. Tour chạy trên trình duyệt của điện thoại hoặc máy tính, người xem chỉ cần mở đường dẫn hoặc trang web có nhúng tour. Đơn vị quản lý có thể chia sẻ qua link, nhúng vào website hoặc dùng tên miền riêng khi sử dụng gói Pro trở lên.

Sau khi bàn giao, đơn vị có tự chỉnh sửa tour được không?

Được. Tour dựng trên nền tảng Panoee mà đơn vị tự vận hành sau bàn giao, nên có thể thêm điểm chụp, cập nhật thuyết minh hoặc đổi nội dung hotspot mà không phụ thuộc nhà cung cấp dịch vụ. Một số tính năng nâng cao yêu cầu gói Pro trở lên.

Trao đổi phương án số hóa di sản

Gửi thông tin về di tích hoặc bảo tàng, Starfruit tư vấn phạm vi và phương án phù hợp.

Liên hệ tư vấn